Arabuluculuk görüşmelerinde gizlilik ilkesi ihlali ve cezai sorumluluklar

Arabuluculuk Görüşmelerinde "Gizlilik İlkesi" İhlali ve Cezai Sorumluluklar

Apartman yönetiminde komşular arası arabuluculuk sürecine hiç şahit oldunuz mu? Biz destek ekibimizde sık sık duyuyoruz. Bir yönetici bize şöyle bir vaka aktarmıştı: "İki komşu, üst katın su kaçırmasından kaynaklanan tazminat için arabulucuya gitti. Ev sahibi, duruşma salonunda duyduğu bir itirafı, 'O gün evde değildim ama kiracı mağdur olmasın, ben öderim,' apartmanın WhatsApp grubunda birebir yazdı." İşte o an arabuluculuk görüşmelerinde gizlilik ilkesi ihlali ve cezai sorumluluklar gündeme gelir.

Gizlilik ilkesi neden bu kadar katı?

Bize ulaşan başka bir vaka daha var. Bir apartman yöneticisi, kat malikleri kurulu toplantısında arabulucudan dönen bir komşunun özel itirafını anlatmıştı. Bunun suç olduğunu bilmiyordu. Oysa 6325 sayılı Kanun'un 4. maddesi açık: Arabulucu ve taraflar, görüşmelerde öğrendikleri her bilgiyi, süreç bittiğinde bile gizli tutmak zorunda. Bu yükümlülük sonsuza kadar devam ediyor. Bir düşünün. Arabuluculuk odasında söylenen "Son kura günü evdeydim ama pencereyi açık unutmadım" gibi sıradan bir söz bile başka bir davada aleyhinize delil olarak kullanılmamalı. Çünkü sistemin amacı, tarafların korkmadan konuşmasını sağlamak. Yoksa herkes susar.

Geçtiğimiz yıl İstanbul'da bir apartmanda yaşanan olay bu kuralın ne kadar ciddiye alınması gerektiğini gösteriyor. İki komşu, ortak bahçe duvarının yıkılması nedeniyle arabuluculuk sürecine başvurdu. Görüşmeler sırasında bir taraf, diğer komşunun daha önce belediyeye kaçak yapı ihbarı yaptığını itiraf etti. Arabulucu, bu bilgiyi herkesin önünde dile getirmemesini özellikle rica etti. Ancak görüşme sonrası taraflardan biri, öğrendiği bu bilgiyi sitenin ortak WhatsApp grubunda paylaştı. Bunun üzerine ihbar edilen komşu, hem arabuluculuk sürecinin devam etmesini engelledi hem de karşı taraf hakkında savcılığa suç duyurusunda bulundu. Mahkeme, bilgiyi yayan tarafa Kat Mülkiyeti Kanunu Madde 33 kapsamında para cezası verdi.

Bir başka somut örnek de Ankara'da yaşandı. Bir apartman sakinleri, ortak alan kullanımı üzerine arabuluculuğa başvurdu. Görüşmeler sırasında bir kiracı, kira sözleşmesinde olmayan bir depoyu kullandığını itiraf etti. Mal sahibi bu bilgiyi öğrenince çok sinirlendi ve arabuluculuk bitmeden konuyu diğer kiracılarla paylaştı. Olay mahkemeye taşındığında, mahkeme bilgiyi yayan mal sahibine hapis cezası yerine adli para cezası verdi. Çünkü mal sahibi, bilginin gizli olduğunu bilmediğini iddia etti. Ancak mahkeme, arabuluculuk sürecine giren herkesin bu kuralı bilmesi gerektiğini vurguladı. Bu karar, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesine ek olarak, apartman içi ilişkilerde de gizliliğin korunması gerektiğini gösteriyor.

Arabuluculuk gizliliğinin sınırları var mı?

Evet var. Kanunun 33. maddesi gizliliği ihlali suç olarak düzenliyor. Ceza, fiilin ağırlığına göre belirleniyor. Bir de sürpriz var: Olası kastla bile işlenebiliyor. Yani "Öylesine anlattım, zarar vermek istemedim" demek yetmiyor. Mahkeme, olası kast durumunda da cezayı kesiyor.

Bu arada, arabulucunun kendisi de sorumlu. Platformumuzu kullanan bir yönetici, arabulucunun kendisine "Bu sözler sadece ben aramızda kalsın, evrakta yok" dediğini ama tesadüfen kaydettiğini anlatmıştı. Arabulucu için hem HUAK hem Kişisel Verileri Koruma Kanunu kapsamında ayrı yaptırımlar var.

Peki ya komşunuz rıza verirse? O zaman hukuka aykırılık ortadan kalkar mı? Doktrinde ilgilinin rızası hukuka uygunluk nedeni kabul ediliyor. Ama dikkat: Rıza tam, bilinçli ve sürece zarar vermeyecek şekilde olmalı. Mahkeme, "Ee ben zaten herkese anlatıyorum" diyen tarafın rızasını geniş yorumlayabiliyor.

İzmir'de bir apartmanda yaşanan olay da bu konuda çarpıcı bir örnek sunuyor. İki komşu, gürültü şikayeti üzerine arabuluculuğa başvurdu. Görüşmeler sırasında bir taraf, diğerinin gece geç saatlerde müzik dinlediğini ancak bunu apartman yönetimine şikayet etmediğini itiraf etti. Arabulucu, bu bilgiyi gizli tutulması gereken bir bilgi olarak kaydetti. Ancak bir hafta sonra, apartman yöneticisi bu itirafı diğer kat maliklerine anlattı. Olay mahkemeye taşındığında, yöneticiye Kat Mülkiyeti Kanunu Madde 33 kapsamında ceza verildi. Mahkeme, yöneticinin bu bilgiyi arabuluculuk sürecinde öğrendiğini ve bunu ifşa etmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtti. Yani aslında, sadece tarafların değil, sürece dahil olan herkesin gizlilik yükümlülüğü taşıdığını gösteriyor.

Bursa'da bir sitede yaşanan başka bir olay da bu kuralın ne kadar geniş geniş olduğunu ortaya koyuyor. Site yöneticisi, iki komşu arasındaki otopark anlaşmazlığı için arabuluculuk sürecine katıldı. Görüşmeler sırasında bir taraf, diğer komşunun engelli park yerini ihlal ettiğini itiraf etti. Yönetici, bu bilgiyi site toplantısında diğer maliklere aktardı. Oysa bu bilgi, arabuluculuk sürecinde gizli kalması gereken bir itiraftı. Mahkeme, yöneticiye Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesi uyarınca adli para cezası verdi. Yönetici, "Ben sadece site düzenini korumak istedim" dese de mahkeme, arabuluculuk gizliliğinin her durumda korunması gerektiğini vurguladı. Bu vaka, apartman yöneticilerinin arabuluculuk sürecinde duydukları bilgileri asla başkalarıyla paylaşmamaları gerektiğini gösteriyor.

Bir diğer dikkat çekici vaka da Antalya'da yaşandı. Bir apartmanda, ortak su deposunun bakım masrafları nedeniyle arabuluculuk süreci başlatıldı. Görüşmeler sırasında bir malik, diğer komşunun su sayacını kurcaladığını itiraf etti. Arabulucu, bu bilgiyi kayıt altına aldı ve taraflara gizli kalması gerektiğini hatırlattı. Ancak bir hafta sonra, bu itiraf apartmanın sosyal medya grubunda paylaşıldı. Mahkeme, bilgiyi paylaşan kişiye Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesi kapsamında ceza verdi. Mahkeme kararında, "Arabuluculuk sürecinde öğrenilen bilgiler, sürecin doğası gereği gizli kalmalıdır. Bu bilgilerin ifşa edilmesi, taraflar arasındaki güveni sarsar ve hukuki sorumluluk doğurur" ifadelerine yer verildi.

İhlali tespit ettiğinizde ne yapmalısınız?

Geçen ay bir apartman yöneticisi aradı. Su kaçırma arabuluculuğunda öğrendiği bilgiyi site WhatsApp grubunda paylaşan bir komşuyu ihbar etmek istiyordu. Öncelikle kendi başınıza mahkemeye gitmek yerine önce arabulucuya yazılı başvuru yapın dedik. Arabulucu, süreci belgeler. Ardından savcılığa suç duyurusu gerekebilir.

Vaktiniz yoksa platformumuzda bu konuda uyarıcı notlar hazırladık. Kullanıcılarımız, arabuluculuğa gitmeden önce sözleşmeye gizlilik maddesi ekleyen hazır metin indirebiliyor. Elbette bu hukuki tavsiye değil ama pratikte işe yarıyor.

Bir İstanbul apartmanında yaşanan bir olay, bu yol haritasının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Apartman yöneticisi, iki komşu arasındaki aidat anlaşmazlığı için arabuluculuğa başvurdu. Görüşmeler sırasında bir komşu, diğerinin ödeme gücü olmadığını itiraf etti. Yönetici, bu bilgiyi apartman toplantısında diğer maliklere anlattı. Olay mahkemeye taşındığında, yöneticiye Kat Mülkiyeti Kanunu Madde 33 kapsamında para cezası verildi. Yönetici, "Ben sadece durumu açıklamak istedim" dese de mahkeme, bu savunmayı kabul etmedi. Bu örnek, apartman içi iletişimde bile gizlilik kurallarına uyulması gerektiğini vurguluyor.

Hukuk uygulamasında dikkat edilmesi gereken nüanslar

Yargıtay kararlarında ihmal mi kasti mi ayrımı önemli. Örneğin taraflardan biri "duruşma salonunda öğrendim, başka yerde duymam imkansızdı" derse, mahkeme bu savunmayı ciddiye alıyor. Ama bilgiyi kasten yaymak, cezayı katlıyor. Hele bir de ticari sır veya kişisel veri varsa… KVK Kurulu'nun 2018/75 sayılı kararı arabuluculara Verbis kaydı muafiyeti tanısa da, bu KVK yükümlülüklerinden tamamen kurtuldukları anlamına gelmez.

Yine bir kullanıcımız şu senaryoyu anlattı: Arabuluculuk sonucu anlaşma sağlanamadı, taraflar mahkemeye gitti. Davalı taraf, arabuluculukta söylenen "Ben evde yoktum ama param yoktu" cümlesini mahkemeye delil olarak sundu. Mahkeme bu delili reddetti, çünkü HUAK m.4'e aykırı.

Bir başka önemli nüans ise, arabuluculuk sürecinde alınan notların ve kayıtların imhasıyla ilgili. Bir apartman yöneticisi bize şu durumu anlattı: Arabuluculuk sona erdikten sonra, arabulucu tüm kayıtları sildiğini iddia etti. Ancak bir taraf, bu kayıtların bir kopyasını alarak sosyal medyada paylaştı. Mahkeme, kayıtları imha etmeyen arabulucuya da ceza verdi. Çünkü gizlilik yükümlülüğü, süreç bittikten sonra da devam ediyor. Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesi, bu tür ihlallerde apartman içi ilişkilerde de uygulanabiliyor.

Trabzon'da yaşanan bir vaka da bu nüansın altını çiziyor. Bir apartmanda, ortak çatı onarım masrafları için arabuluculuk süreci başlatıldı. Görüşmeler sırasında bir malik, diğer komşunun çatı katını izinsiz kullandığını itiraf etti. Arabulucu, bu bilgiyi kaydetti ve taraflara süreç sonunda tüm notları imha edeceğini söyledi. Ancak arabulucu, kayıtları imha etmeyi unuttu. Bir yıl sonra, bu bilgi başka bir dava dosyasında ortaya çıktı. Mahkeme, arabulucuya HUAK kapsamında ceza verirken, bilgiyi ifşa eden malike de Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesi uyarınca ayrı bir ceza verdi. Bu vaka, arabuluculuk sürecinde yer alan herkesin gizlilik yükümlülüğünü ciddiye alması gerektiğini gösteriyor.

Pratik bir yol haritası

Bir apartman veya site yöneticisi olarak arabuluculuk sürecine giriyorsanız toplantıdan önce tüm katılımcılara imzalatacağınız basit bir taahhütname hazırlayın. "Bu görüşmede duyulan bilgiler gizlidir, kimse dışarıya aktaramaz" cümlesini ihtiva eden bir form, çoğu ihlali daha baştan önlüyor. Bizim platformumuzun içerik ekibi olarak, Net Yönetim içinde bu tür hazır şablonlar paylaştık.

Ayrıca şunu fark ettim: birçok yönetici, arabulucu veya avukat yerine bizzat iletişimi yürütüyor. Yanlışlıkla gizliliği ihlal etmemek için sürece profesyonel bir avukat dahil etmek akıllıca. Maliyeti düşünseniz de ilerideki cezai sorumlulukları düşünmek daha önemli.

Benim naçizane fikrim şu: Çoğu yönetici bu kuralları bilmiyor. İyi niyetle bir bilgiyi paylaşmak, karşı tarafın hayatını mahvedebiliyor. O yüzden bu kanunu bilmiyorum demek, sizi sorumluluktan kurtarmıyor.

Sık Sorulan Sorular

Arabuluculuk görüşmelerinde gizlilik ilkesini ihlal ettiğimi sonradan fark ettim, ne yapmalıyım?
Mümkün olduğunca hızlı şekilde bilgiyi yaydığınız kişilerden geri çekme talebinde bulunun. Arabulucuya durumu yazılı olarak bildirin, çünkü ihlali telafi etmek cezayı hafifletebilir. Yine de bir avukata danışın.

Apartman WhatsApp grubunda arabuluculuktan bahsetmek suç mudur?
Eğer özel görüşme bilgilerini (örneğin, taraflardan birinin özel hayatı, ticari sırrı) açıklıyorsanız, evet, HUAK m.33 kapsamında suç olabilir. Yalnızca sürecin başlama veya bitiş tarihi gibi objektif bilgiler paylaşılabilir. Ancak apartman içi dedikodu kültürü, bir bilgiyi masumca paylaşmanın cezai sonuçlar doğurabileceğini unutturmamalı.

Arabuluculukta gizlilik ihlali durumunda cezayı kim belirler?
Ceza mahkemesine savcılık başvurusu üzerine gidilir. Şikayet hakkınız varsa, en geç 6 ay içinde savcılığa suç duyurusunda bulunmanız gerekiyor. Geç kalırsanız zaman aşımına uğrayabilir. Ayrıca, apartman yöneticileri için Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında ayrı bir sorumluluk doğabilir.

Arabuluculuk sürecinde öğrendiğim bilgiyi sadece eşimle paylaştım, bu da suç mu?
Evet, çünkü gizlilik yükümlülüğü mutlaktır. Bilgiyi eşinizle veya yakın arkadaşınızla paylaşmak da HUAK m.33 kapsamında ihlal sayılabilir. Mahkeme, bilginin kiminle paylaşıldığına bakmaksızın, ihlalin varlığını değerlendirir. Özellikle apartman içi ilişkilerde, eşler arası paylaşımlar bile hukuki sonuç doğurabilir.